ایران تمدن

آشنایی با تمدن ایران

فرزندان فتحعليشاه قاجار

فتحعلیشاه به هنگام مرگ شصت پسر داشت :

۱.شاهزاده محمد علی میرزا دولتشاه، متولد به تاریخ ۷ ربیع الثانی سال ۱۲۰۳ از زیبا چهره خانم گرجی بود و چون از مادری قاجار زاده نشد به ولایتعهدی نرسید .  دولتشاه حکومت کرمانشاه را داشت و نقش برجسته پیکر وی هنوز در بیستون موجود است . محمد علی میرزا در سال ۱۲۳۷ برای تصرف بغداد لشکر کشید ،  در همان سفر بیمار شد و  در ۳۴ سالگی در گذشت .  فامیل  دولتشاهی از نوادگان او هستند . دولتشاه شعر می سرود و تخلصش دولت بود . نام دولتشاه برگرفته از آن است .

۲.شاهزاده محمد قلی میرزا ملک آرا متولد به تاریخ ۲۲ رمضان سال ۱۲۰۳ از آسیه خانم دختر محمد خان قاجار قوانلو بود . محمد قلی میرزا شعر می سرود و خسروی تخلص می کرد . وفاتش در تهران و در سال ۱۲۸۹ در سن ۸۶ سالگی اتفاق افتاد . فامیل ملک آرا  کنونی از اعقاب وی هستند .

۳.شاهزاده محمد ولی میرزا متولد اول شوال سال ۱۲۰۳از بی بی کوچک خانم دختر صادق خان بروجردی بود . محمد ولی میرزا حاکم سمنان بود . وفاتش در سال ۱۲۸۱ در سن ۸۰ سالگی اتفاق افتاد . محمد ولی میرزا شعر میسرود و والی تخلص می کرد . خانواده های ولی میرزا و تاج بخش از اعقاب او هستند .                         

 

4.شاهزاده عباس میرزا نایب السلطنه  ، متولد به تاریخ 4 ذی الحجه سال 1203، از آسیه خانم دختر فتحعلی خان دوانلو و ولیعهد فتحعلیشاه بود . وی در جنگ ایران  روس در بین سال های 1218تا 1228 و 1241تا 1243 جنگید . وفات وی در سال 1249 و در سن 46 سالگی در خراسان اتفاق افتاد . او را در حرم اما رضا دفن کردند . از وی چهل و شش فرزند برجای ماند . برای اسامی آنان نگاه کنید به " فرزندان عباس میرزا "

 

5. شاهزاده حسینعلی میرزا فرمانفرما متولد به تاریخ 10 ذی الحجه سال 1203 ، از بدر جهان خانم دختر محمد جعفر خان عرب بود . پس از مرگ فتحعليشاه و به تحریک برادرش ادعای سلطنت کرد ،  در شیرزا تاج گذاری نمود و به نام خود سکه زد . پس از به سلطنت رسیدن محمد شاه ، فرمانفرما را در برج نوش تهران زندانی کردند و اندکی بعد در سال 1251 در سن 48 سالگی در گذشت . فامیل فرمانفرمائی  از نوادگان او هستند .

 

6. شاهزاده حسنعلی میرزا شجاع السلطنه متولد در اول ذی الحجه سال 1204 از بدر جهان خانم و برادر تنی حسینعلی میرزا فرمانفرما و همایون سلطان خانم ، همدم السطنه و بیگم جان خانم بود . وی حکومت کرمان را داشت .پس از مرگ فتحعلیشاه فرمانفرما را تحریک به تصاحب تاج و تخت نمود . پس از به سلطنت رسیدن محمد شاه جزو زندانیان قلعه اردبیل بود . پس از سلطنت ناصرالدین شاه آزاد شد و به تهران آمد . وفات وی در تهران و به سال 1281 در سن 77 سالگی اتفاق افتاد . شجاع السلطنه شعر می سرود و شکسته تخلص می کرد .

 

7. شاهزاده محمد تقی میرزا حسام السلطنه ، متولد به تاریخ 6 صفر سال 1206 از زینب خانم  خواهر علی خان بختیاری  و برادر تنی مریم خانم   بود .  در 18 سالگی حاکم بروجرد شد . وفات وی در سال 1266 و در سن 60 سالگی روی داد . حسام السلطنه شعر می سرود و شوکت تخلص می کرد .

 

8. شاهزاده علینقی میرزا رکن الدوله متولد 19 شوال شال 1207 از بیگم خانم دختر محمد صادق خان قزوینی و برادر تنی امام وردی میرزا و سلطان ابراهیم میرزا بود . پس از مرگ فتحعلیشاه از برادر خود ظل السلطان حمایت کرد و محمد شاه وی را در قلعه اردبیل زندانی کرد . در سال 1253 از آنجا گریخت و روسیه و عثمانی رفت . مرگ وی در سال 1288 در سن 81 سالگی روی داد . وی شعر می سرود و والا تخلص می کرد . قامیل والا از نوادگان او هستند .

 

9. شاهزاده شیخ علی میرزا شیخ الملوک متولد  به تاریخ ده رجب سال 1210 از مریم خانم دختر شیخعلی خان زند بود . پس از مرگ فتحعليشاه از برادر خود عليشاه میرزا ظل السلطان حمایت کرد و با به سلطنت رسیدن محمد شاه در قلعه اردبیل زندانی شد . وفات او در سال 1263 در سن 53 سالگی روی داد . وی شعر می سرود و شاهپور تخلص می کرد .

 

10. شاهزاده عليشاه میرزا ظل السلطان متولد به تاریخ 6 شعبان سال 1210 از آسیه خانم دختر فتحعلی خان دوانلو ،  در سال 1250و پس از مرگ فتحعليشاه در تهران با نام عادل شاه قاجار تاج گذاری کرد . 90 روز سلطنت کرد و با به سلطنت رسیدن محمد شاه در قلعه اردبیل زندانی شد . در سال 1253 همراه با رکن الدوله از انجا گریخت و به روسیه و سپس عثمانی رفت . علیشاه در شعر عادل تخلص می کرد . فامیل ظلی از نوادگان او هستند .

 

11. شاهزاده عبد الله میرزا دارامتولد به تاریخ 24 جمادی الاول سال 1211 از کلثوم خانم بود . عبدالله میرزا حکومت زنجان را داشت . عبد الله میرزا شعر می سرود و دارا تخلص می کرد . فامیل دارا از نوادگان او هستند.

 

12. شاهزاده امام وردی میرزا  ایلخانی متولد به تاریخ 14 شوال سال 1211 از بیگم جان خانم دختر حاجی صادق خان قزوینی و برادر سلطان ابراهیم میرزا و علینقی میرزا بود . وی پس از مرگ فتحعلیشاه ریاست سپاه علیشاه میرزا ظل السلطان ار در برابر محمد شاه بر عهده داشت . پس از سلطنت محمد شاه جزو یازده شاهزاده ای بود که در قلعه اردبیل زندانی شدند . در سال 1253 همراه ظل السلطان و رکن الدوله از زندان گریخت و به روسیه و عثمانی رفت . امام وردی میرزا شعر می سرود و داور تخلص می کرد . فامیل داوری  کنونی از نوادگان او هستند .

 

13. شاهزاده  محمد رضا میرزا متولد به تاریخ 3 ذی القعده سال 1211 از مریم خانم گرجی و برادر علی رضا میرزا بود . وی حکومت گیلان را داشت و از جمله دراویش نعمه اللهی بود . پس از چندی از حکومت عزل شد . وفات وی در سال 1287 و در سن 76 سالگی روی داد . محمد رضا میرزا شعر می سرود و افسر تخلص می کرد . خانواده افسر فعلی از نوادگان او هستند .

 

14. شاهزاده محمود رضا میرزا متولد به تاریخ 12 صفر سال 1214 از مریم خانم بنی اسرائیلی و برادر تنی همایون میرزا ، احمد علی میرزا ، جهانشاه میرزا ، ضیاء السلطنه خانم و سلطان بیگم خانم بود . تالیفات فروانی از وی به جا مانده است مانند : گشلن محمود که در شرح پسران و دختران و نوادگان فتحعليشاه قاجار ، مقصود جهان که در باره طوایف لرستان و سفینه المحمود در باره شعرای قاجاریه . محمود میرزا جزو زندانیان قلعه اردبیل بود . شاهزاده محمود میرزا در سال 1282 در تبریز و در سن 68 سالگی ( یابر طبق گفته آقای نوائی  در توضیحات کتال تاریخ عضدی  در سال 1277 و در سن 63 سالگی ) در گذشت .

 

15. شاهزاده حیدر قلی میرزا متولد به تاریخ 15 صفر 1214 از خیر النساء خانم دختر حسینقلی خان قوانلو بود . حیدر قلی میرزا شعر می سرود و خاور تخلص می کرد .

 

16. شاهزاده همایون میرزا  متولد به تاریخ 28 جمادی الثاتی سال 1216 از مریم خانم بنی اسرائیلی  و برادر تنی جهانشاه میرزا ، احمد علی میرزا ، محمود میرزا ، ضیاء السلطنه خانم و سلطان بیگم خانم بود .وی با تنها دختر میرزا شفیع صدر اعظم ازدواج کرد و تمامی ثروت صدر اعظم را به ارث برد .  وفات وی در سال 1273 و در سن 57 سالگی در تهرن رخ داد . همایون میرزا شعر می سرود و حشمت تخلص می کرد .

 

17. شاهزاده الله وردی میرزا متولد 23 رمضان سال 1216 از نقیه بادام خانم بود . پس از مرگ فتحعليشاه از علیشاه میرزا ظل السلطان حمایت کرد و جزو شاهزادگان محبوس در قلعه اردبیل بود . در سال 1253 از قلعه فرار کرد و به بغداد و سپس استامبول رفت . وی شعر می سرود و بیضا و فیاض تخلص می کرد .

 

18. شاهزاده اسماعیل میرزا متولد 14 شعبان سال 1217 از زیبا چهره خانم ترکمان بود و پس از مرگ فتحعليشاه از عليشاه میرزا ظل السلطان حمایت کرد .

 

19. شاهزاده احمد علی میرزا متولد 6 شوال سال 1218 از مریم خانم بنی اسرائیلی و برادر تنی جهانشاه میرزا ، همایون میرزا ، محمود میرزا ، ضیاء السلطنه خانم و سلطان بیگم خانم بود . در سال 1245 حاکم خراسان شد .

وی شعر می سرود و احمد تخلص می کرد . فامیل احمدی از نوادگان او هستند .

 

20. شاهزاده علیرضا میرزا متولد به تاریخ 6 ذی القعده سال 1218 از مریم خانم گرجی و برادر محمد رضا میرزا بود .وی تنها یک دختر داشت .

 

21. شاهزاده کیقباد میرزا متولد به تاریخ 19 صفر سال 1221 از شاه پسند خانم و برادر تنی کیکاووس میرزاو کیخسرو میرزا بود و پنج دختر داشت .

 

22. شاهزاده بهرام میرزا متولد به تاریخ 5 ربیع الاول سال 1221 از سکینه خانم و برادر هرمز میرزا بود وی با دختر لطفعی خان قاجار قوانلو ازدواج کرد .

 

23. شاهزاده شاهپور میرزا متولد به 13 صفر سال 1222از زیبا چهره خانم خواهر ناصر خان شیرکوهی و برادر تنی فرخ سلطان خانم بود . وی یک پسر و یک دختر داشت .

 

24. شاهزاده ملک قاسم میرزا متولد به تاریخ 2 جمادی الاول 1222از بیگم خانم دختر امامقلی خان افشار بود و برادی تنی ملک منصور میرزا بود .

 

25. شاهزاده  منوچهر میرزا متولد به تاریخ 4 جمادی الاول سال 1222از ستاره خانم بود . با دختر حسینقلی خان برادر فتحعليشاه ازدواج کرد وهفت فرزند داشت .

 

26. شاهزاده هرمز میرزا متولد به تاریخ 14 جمادی الاول سال 1222 زاده سکینه خانم و برادرتنی بهرام میرزا بود .

 

27. شاهزاده ملک ایرج میرزا متولد به تاریخ 1 جمادی الثانیه سال 1222 از شاه پری خانم و برادر سلطان مصطفی میرزا و جهان سلطان خانم بود . وی شعر می سرود و انصاف تخلص می کرد . شاهزاده جلال الملک ایرج میرزا نوه اوست .

 

28. شاهزاده کیکاووس میرزا متولد 18 شوال سال 1222 از پاشا خانم و برادر کیقباد میرزا و کیخسرو میرزا بود .

 

29. شاهزاده  شاهقلی میرزا متولد 11 محرم سال 1223 از خاتون جان خانم دختر ممد قلی خان زند  بود و نه فرزند داشت .

 

30. شاهزاده محمد مهدی میرزا متولد اول شوال سال 1223از مشتری باجی خانم و برادر تنی محمد امین میرزا ، محمد هادی میرزا ، حب نبات خانم ، مهر جهان خانم ، پاشا خانم و فرزانه خانم بود .

 

31. شاهزاده کیخسرو میرزا سپهسالار متولد به تاریخ 13صفر سال 1224 از پاشا خانم و برادر تنی کیقباد میرزا و کیکاووس میرزا بود . وی حکومت قم را داشت و عمارت دیوانی آن شهر از آثار اوست . از وی هشت فرزند به جا ماند .

 

32. شاهزاده کیومرث میرزا ملک آرا ملقب به ابولملوک متولد به تاریخ 25 جمادی الثانیه1224 از پاشا خانم بود . در زمان سلطنت ناصرالدین شاه لقب ملک آرائی یافت . وفات وی در سال 1289 در تهران و در سن 65 سالگی اتفاق افتاد .

 

33. شاهزاده جهانشاه میرزا متولد به تاریخ 25 رمضان سال 1225 از مریم خانم بنی اسرائیلی و برادر همایون میرزا ، احمد علی میرزا ، محمود میرزا ، ضیاء السلطنه خانم و سلطان بیگم خانم بود . مرگ وی در تهران و به سال 1251 در سن 26 سالگی اتفاق افتاد . جهانشاه شعر می سرود و جهان تخلص می کرد .

 

34. شاهزاده سلیمان میرزا متولد 14 رجب سال 1225  از جیران خانم ترکمان بود و با آقا بیگم دختر محمد حسین خان صد اصفهانی ازدواج کرد .

 

35. شاهزاده فتح الله میرزا شعاع السلطنه متولد به تاریخ 9 رجب سال 1226 از فاطمه خانم و برادر فخر الدوله خانم ف تاجلی بیگم خانم و والیه خانم بود . مادر مظفرالدین شاه دختر وی بود . شعاع السلطنه در سال 1252 به حکومت همدان رفت . وفات وی در سال 1286 و در سن 60 سالگی اتفاق افتاد .

 

36. شاهزاده ملک منصور میرزا متولد به تاریخ 22 رجب سال 1226از بیگم خانم دختر امامقلی خان افشار و برادر ملک قاسم میرزا بود . شاهزاده ملک منصور میرزا فرزندی نداشت .

 

37. شاهزاده  بهمن میرزابهاء الدوله متولد به تاریخ 23 شوال سال 1226 از  گلبدن خانم خازن الدوله و برادر سیف الله میرزا بود . در سال 1252 به حکومت کاشات رفت و در سال 1254 به جای احتشام الدوله حاکم یزد شد .

 

38. شاهزاده سلطان محمد میرزا سیف الدوله متولد به تاریخ 26 جمادی الاول سال 1228 از طاووس خانم تاج الدوله و برادر سلطان احمد میرزا عضد الدوله ، فرخ سیر میرزا ، شیرین جان خانم ، مرصع خانم و شمس الدوله خانم بود . در 12 سالگی حاکم اصفهان شد و پس از مرگ فتحعلی شاه با طاووس خانم به عراق رفت . سیف الدوله فرزندی نداشت .

 

39. شاهزاده سلطان ابراهيم میرزا متولد به تاریخ 11 ذی القعده سال 1228 از بیگم جان خانم دختر حاجی صادق ان قزوینی ، برادر امام وری میرزا و علینقی میرزا بود . وی با دختر حسینقلی خان قاجار ایروانی ازدواج کرد .

 

40. شاهزاده سلطان سلیم میرزا متولد 11 ذی القعده سال 1228 از جیران خانم ترکمان و برادر سلیمان میرزا بود .

 

41. شاهزاده سلطان مصطفی میرزا متولد 26 شوال سال 1228 از شاه پری خانم و برادر ملک ایرج میرزا و جهان سلطان خانم بود .

 

42. شاهزاده سیف الله میرزا متولد 14 رجب سال 1229 از گلبدن باجی خازن الدوله و برادر بهمن میرزا بود . در سال 1252 به حکومت سمنان و در سال 1271 به جکومت قزوین رفت . خجسته خانم تاج الدوله نخستین زن عقدی ناصرالدین شاه فرزند او بود .

 

43. شاهزاده یحی میرزا متولد اول محرم سال 1233از بیگم خانم دختر حسینقلی خان افشار و برادر حسینقلی خان ، زکریا میرزا ، سارا سلطان خانم ، قيصر خانم و  بدر جهان خانم ماه باجي .

 

44. شاهزاده محمد امین میرزا متولد 10 ربیع اثانی سال 1234از مشتری باجی خانم برادر محمد مهدی میرزا ، محمد هادی میرزا ،  حب نبات خانم ، پاشا خانم ، مهر جهان خانم و فرزانه خانم .

 

45. شاهزاده سلطان حمزه میرزا متولد 21 رمضان سال 1234.

 

46. شاهزاده فرخ سیر میرزا نیر الدوله متولد به سال 1234از طاووس خانم تاج الدوله و برادر سیف الدوله ، عضد الدوله ، شیرین جهان خانم ، شمس الدوله و مرصع خانم بود .

 

48. شاهزاده سلطان احمد میرزا عضد الدوله متولد به تاریخ 19 ذی القعده سال 1234 از طاووس خانم تاج الدوله و برادر سیف الدوله ، عضد الدوله ، شیرین جهان خانم ، شمس الدوله و مرصع خانم  بود . وفات وی در سال 1319 و در سن 85 سالگی اتفاق افتاد . تاریخ عضدی  از تالیفات اوست . فامیل عضدی و عضدی قاجار از نوادگان او هستند .

 

49. شاهزاده طهمورث میرزا متولد به تاریخ 17 جمادی الاول سال 1235 .

 

50. شاهزاده صاحبقران میرزا از آلاگوز خانم بسطامی بود .

 

51. حسینقلی میرزا ملقب به جهانسوز میرزا امیر نویان متولد به سال 1238 از بیگم خانم دختر حسینقلی خان افشار برادر یحی میرزا ، زکریا میرزا ، سارا سلطان خانم ، قيصر خانم و  بدر جهان خانم ماه باجي بود . وفات وی در سال 1318 و در سن 70 سالگی اتفاق افتاد . وی فرزندی نداشت .

 

52. شاهزاده محمد هادی میرزا متولد به سال 1338 از مشتری باجی و برادر محمد مهدی میرزا ، محمد امین میرزا ، حب نبات خانم ، پاشا خانم ، مهر جهان خانم و فرزانه خانم بود . محمد هادی میرزا پس از مرگ پدر مسئولیت آرامگاه وی را بر عهده گرفت و در قم ماند . در اواسط دوران ناصری در گذشت . او فرزندی نداشت .

 

53. شاهزاده پرویز میرزا نیر الدوله از بیگم خانم دختر حاجی الیاس خان بود و در سال 1305 در گذشت .

 

54. شاهزاده علیقلی میرزا اعتضاد السلطنه در سال 1243 متولد شد و مادرش گلپری خانم گرجی و برادرانش عباسقلی میرزا و نور الدهر میرزا بودند . از علیقلی میرزا تالیفاتی فراوانی به جای مانده مانند اکسیر التواریخ و کتابی درباره تنجیم  . پس از گشایش دارالفنون به ریاست آنجا برگزیده شد . در سال 1298 در سن 55 سالگی در گذشت .

 

55. شاهزاده عباسقلی میرزا متولد در سال 1245 از گلپری خانم گرجی و برادر علیقلی میرزا اعتضاد السلطنه و نوالدهر میرزا بود .

 

56. شاهزاده کامران میرزا متولد به سال 1245از ننه خانم مهد علیا و برادر اورنگ زیب میرزا ، بزم آرا خانم و خرم بهار خانم بود .

 

57. شاهزاده اورنگ زیب میرزا متولد به سال 1247 از ننه خانم مهد علیا و برادر کامران میرزا ، بزم آرا خانم و خرم بهار خانم بود .

 

58. شاهزاده سلطان جلال الدین میرزا از  هما خانم بود . در سال 124۷ به دنیا آمد و در سال 128۹ از دنیا رفت و نامه خسروان از تالیفات اوست . وی شعر می سرود و جلال تخلص میکرد و از جمله اعضای فراموشخانه ملکم بود .

 

59. شاهزاده امان الله میرزا  از سلطان خانم دختر الله قلی خان قاجار بود .

 

60. شاهزاده سلطان حسین میرزا .

با سباس از سايت  قاجار قاجار
+ نوشته شده در  87/09/21ساعت 21:31  توسط گوهرشاد  |